Pusula, Gemi Pusulası, Parakete ve Yüzen Çapa Nedir?

Gemi Pusulası

Gemi pusulası iğnesiz bir pusuladır. Üzerinde rüzgârgülü çizili kadram, yuvarlak kutusunun içinde dönerek bize doğru yolu gösterir. Kadranı döndüren, bu yuvarlak kutunun içindeki mıknatıslardır.

Gemi pusulaları çok ender olarak «kuru» denen cinstendir. Bu cins pusulalarda kadran tıpkı saat çarklarında olduğu gibi bir taş yuvanın içine yerleştirilmiş eksen etrafında döner. Gemi pusulalarının büyük bir kısmı «sıvı» denen cinstendir. Bunların kadranları su ve alkol karışımı bir sıvı üzerinde durur, geminin yön değiştirmesiyle de kolayca döner. Bu pusulaların kadranları daha yavaş, fakat daha emin döner, daha rahat bir okuma sağlar, üstelik geminin titreşimlerinden de zarar görmez. Karşılıklı askılar, geminin dalgalı denizdeki durumu ne olursa olsun pusulanın daima yatay durmasını sağlar.

Pusula

Pusulalım mıknatıslı iğnesi, üstünde rüzgârgülü çizili bir kadranın üzerinde döner. İğnenin mavi ucu bize Flama Gemilerde, Ön ya da arka direkte çekili bulunan bayraktan başka İlâma denilen küçük renkli bayraklar da bulunur.

Denizciler bu flâmalardan, uzaktan haberleşmek için yararlanırlar. Denizcilik geleneklerine ve gemiciler arasındaki anlaşmalara göre direğe bayrak ya da flâma çekmek. İndirmek çeşitli anlamlar taşır. Meselâ bayrak çekmek selâmlamak, savaş sırasında bayrak indirmek savaşın kesilmesini istemek anlamına gelir. Bunun gibi gemilerde, alfabenin her harfinin karşılığı olan flâmalar bulunur. Gemiciler bu flâmalardan birini, ya da birkaçını birden direğe çekerek uzaktan haberleşirler. Meselâ telsizi olmayan bir tekne zor durumda kalınca fmdat İstemek İçin direğine N ve C harflerinin ftâmalarını çeker kİ bu, telsizle gönderilen S.O.S işaretinin flâmalarla ifadesidir.

Parakete

Parakete, gemicilerin, teknelerinin hızım ölçmek için kullandıkları bir âlettir. Bu hız deniz mili denilen birimle ifade edilir. 1 deniz mili 1852 metredir. Parakete, suyun İçinde dik durabilmesi İçin üzerine safra yerleştirilmiş, üç köşe bir tahtayla bunu gemiye bağlayan bir İpten meydana gelir. Bu İpin üzerine belirli ara. larla düğümler atılmıştır. Geminin hızı ölçülmek istendiği zaman bu âlet suya atılır ve gemi İlerledikçe İpi çekmeye başlar. Gemideki denizci belirli bir süre boyunca ellerinin arasından geçen düğümleri sayarak geminin hızını saatte deniz mili olarak bulur. Modern gemilerin paraketelerinde ise gemi İlerledikçe suyun etkisiyle dönen bir pervane takılmıştır. Pervane dönerken bir kadran üzerindeki ibre geminin hızını göstermektedir.

Yüzen Çapa

Atıldığı zaman denizin dibine takılan çapalar gemileri suyun üzerinde hareketsiz hâle getirir. Deniz derin, rüzgâr da kuvvetli olunca yelkenli gemiler rotalarımn dışına sürüklenmemek için “Yüzen Çapa” ya başvururlar.

Fırtınaya yakalanan bir tekne, eğer kıyıda çabucak bir barınak bulamazsa rüzgKnn ve suların etkisiyle tehlikeli durumda kalabilir. Ama böyle bir durumda kalmamak İçin yapacağı iki şey vardır: önce hızını keserek burnunu rüzgârın estiği yöne çevirmek, sonra da yüzen çapasını suya atarak hızını frenlemeye çalışmak. Yüzen çapa koni biçiminde kalın bir bezdir, sağlam bir kabloyla da tekneye bağlıdır. Yüzen çapa hem geminin hızını frenler, hem de gemiyi İstenilen yönde tutar.